Մթնոլորոտի խոնավությունը: Աշխարհագրական թաղանթի բոլոր ո­լորտներում, այդ թվում և մթնոլորտում, միշտ ջուր կա: Մթնոլորտում ջուրն առաջանում է Երկրի մակերևույթի տարբեր մասերից կատարվող գոլոր­շացման շնորհիվ:

Գոլորշացումը տեղի է ունենում ջրային ավազաններից, հողից, բույսե­րից և այլն: Այս պրոցեսն ընթանում է միշտ, բայց տարբեր չափով: Ինչքան տվյալ մակերևույթը շատ է տաքանում Արեգակից, այնքան գոլորշացումը մեծ է:

Այսպիսով՝ ջերմաստիճանը բարձրանալիս ավելանում է օդում առկա ջրային գոլորշիների քանակը: Սակայն այդ քանակը չի կարող անսահման մեծանալ: Յուրաքանչյուր ջերմաստիճանում գոյություն ունի գոլորշիների առավելագույն չափ:

Այն դեպքում, երբ օդում առկա գոլորշիների քանակը տվյալ ջերմաս­տիճանում հասնում է առավելագույնի և այլևս գոլորշիների նոր քանակ չի կարող ընդունել, գոլորշին համարում են հագեցած: Օդը գոլորշիներով հա­գենալուց հետո առաջանում են տեղումներ:

Ջրային գոլորշիներ պարունակող օդն անվանում են խոնավ: Օդը բնութագրում են բացարձակ և հարաբերական խոնավություններով։

Սակայն բացարձակ խոնավությունը դեռես չի բնութագրում օդի չոր կամ խոնավ լինելու իրական չափը: Դա կախված է ջերմաստիճանից: Օդի խոնավությունը առավել հստակ բնութագրվում է հարաբերական խոնավությամբ, որր ցույց է տալիս, թե տվյալ ջերմաստիճանում ջրային գոլորշին որքա՞ն է մոտ հագեցած լինելուն:

Հարաբերական խոնավությունը չափում են խոնավաչափ կոչվող սարքով: Առավել կիրառականը մազային խոնավաչափն է, որի աշխատանքը հիմնված է խոնավության նկատմամբ մազի զգայնության վրա. խոնավությունից մազը երկարում է, չորանալիս՝ կարճանում: Այդ փոփոխությունը հաղորդվում է սարքի սլաքին, որր ցույց կտա հարաբերական խոնավության համապա­տասխան արժեքը:

Մառախուղ և ամպեր: Երբ օդն սկսում է հագենալ ջրային գոլորշիներով, և ջերմաստիճանը նվազում է, մթնոլորտում գտնվող ջրային գոլորշիներր խտանում են, ինչի հետևանքով առաջանում են մառախուղ և ամպ: Դրանք երկուսն էլ ջրի մանր կաթիլների կուտակում­ներ են. ամպը՝ Երկրի մակերևույթից բարձր շերտերում, իսկ մառախուղը՝ Երկրի մակերևույթին մոտ:

Մառախուղն առաջանում է ուշ երեկոյան կամ վաղ առավոտյան, երբ օդի ջերմաստիճանը կտրուկ նվազում է, ջրային գոլորշիները, սառչելով, այլևս չեն կարողանում բարձրանալ և կուտակվում են երկրամերձ շերտում:

Մեծ մասամբ մառախուղը ձևավորվում է ջրային ավազաններին մոտ: Երբեմն ձմռանը մառախուղներ դիտվում են նաև Երևանում:

Ամպերը տարբերակում են ըստ իրենց արտաքին տեսքի և բարձրութ­յան: Կան ամպերի տասնյակ տեսակներ, սակայն առանձնացնում են երեք հիմնական խումբ՝ կույտավոր (առաջացնում են տեղատարափ անձրև ու կարկուտ), շերտավոր (առաջացնում են մանրամաղ անձրև կամ ձյուն) և փետրավոր (տեղումներ չեն առաջացնում):

Ամպերը մեծ ազդեցություն են թողնում օդի ջերմաստիճանի ձևավորման վրա: Հատկապես ամռանը, ամպամած օրերին, ցերեկը ջերմաստի­ճանն ավելի ցածր է, քան անամպ օրերին, որովհետև ամպերը փակում են Արեգակի ճառագայթների ճանապարհը: Գիշերային ժամերին հակառակը՝ ամպամած օրերին ավելի տաք է, քանի որ ամպերը ծածկոցի դեր են կատարում՝ պահելով ցերեկային ժամերին Երկրի մակերևույթի ձեռք բե­րած ջերմությունը:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ե՞րբ է օդը համարվում ջրային գոլոշիներով հագեցած:
   Օդը համարվում է ջրային գոլոշիներով հագեցած, երբ նրա մեջ պարունակվող ջրի քանակը հասնում է զարմանալիորեն բարձր մակարդակի, այսինքն՝ այն հասնում է հնարավոր առավելագույն խոնավությանը:
2. Ի՞նչ է օդի բացարձակ խոնավությունը:
   Օդի բացարձակ խոնավությունը նշանակում է օդում պարունակվող ջրի իրական քանակը՝ չափված զանգվածով (միավորներով՝ գրամով) ըստ միաժամանակյա օդի ծավալի՝ սովորաբար մեկ խմ օդի համար։
3. Ի՞նչ է բնութագրում օդի հարաբերական խոնավությունը:
   Օդի հարաբերական խոնավությունը (հաճախ նշվում է որպես RH) բնութագրում է օդում առկա ջրի քանակի հարաբերությունը, որը կա տվյալ ջերմաստիճանում և ճնշման պայմաններում, դեպի այն առավելագույն քանակը, որը օդը կարող է պահել այդ նույն պայմաններում՝ չհասնելով խտացման կետին։ Մյուս խոսքով, այն արտահայտում է, թե որքան մոտ է օդը իր հագեցածության սահմանին՝ ջրով։
4. Ի՞նչ է խոնավաչափը, ի՞նչ սկզբունքով է աշխատում:
   Խոնավաչափը (հարաբերական խոնավության չափիչ) սարք է, որն օգտագործվում է օդի խոնավությունը չափելու համար՝ նշանակում է օդի մեջ պարունակվող ջրի չափը:
5. Ի՞նչ տարբերություն կա ամպի ու մառախուղի միջև:
   Ամպերը գտնվում են բարձրության վրա, սովորաբար 500 մ-ից բարձր:
   Մառախուղը՝ շատ ցածր մակարդակներում, մոտ գետնին։
6. Թվարկեք և բնութագրեք ամպերի տեսակները:

Ցածր ամպեր (0–2 կմ բարձրություն), Միջին բարձրության ամպեր (2–6 կմ բարձրություն), Բարձր ամպեր (6 կմ-ից բարձր), Քարոզիչ ամպեր (ամենաբարձր և ուժեղ ամպեր)

Գտե՛ք տրված թվերի ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը.
ա) 12-ի և 18-ի-36 բ) 6-ի և 7-ի-42 գ) 1-ի, 2-ի, 3-6, 4-ի և 5-ի-20
դ) 50-ի և 20-ի-100 ե) 7-ի և 9-ի-63 զ) 2-ի, 10-ի և 1060-ի-1060

Գտե՛ք տրված թվերի ամենափոքր ընդհանուր բազմապատիկը.
ա) 6 և15-30 բ) 30 և 45-90 գ) 24 և 48-48դ) 12, 16, 24-48
ե) 15 և 20-60 զ) 40 և 30-120 է) 50 և 25-50 ը) 10, 15, 30-30

Գարնանը վերադառնալով Հայաստան՝ արագիլների զույգը
սկսեց վերանորոգել բույնը։ Ժամը
11։26‑ին միասին թռան ճյուղեր հավաքելու: Արագիլներից մեկը 3 րոպեն մեկ
վերադառնում էր բույնը, դնում գտած
ճյուղն ու էլի ճամփա ընկնում, իսկ մյուս
արագիլը վերադառնում էր ամեն 4
րոպեն մեկ։ Ժամը քանիսի՞ն հաջորդ
անգամ արագիլները կհանդիպեն բնում։
11:38-ին։

Ավտոկայանից Երևան-Գյումրի երթուղու մեքենաները շարժվում են յուրաքանչյուր 20 րոպեն մեկ, իսկ Երևան-Վարդենիսը՝ 45 րոպեն մեկ։ Ժամը 08։00-ին
ճանապարհ ընկան առաջին մեքենաները։ Հաջորդ անգամ ժամը քանիսի՞ն
Երևան-Գյումրի և Երևան-Վարդենիս երթուղիների մեքենաները կշարժվեն
միաժամանակ։
180

Դուբին և Մոկին հասան կանգառ հենց այն պահին, երբ իրենց տուն տանող
ավտոբուսները մեկնեցին։ Դուբիին տուն տանող ավտոբուսը ժամանում է
4 րոպեն մեկ, իսկ Մոկիինը՝ 6 րոպեն մեկ։ Դուբին չէր ցանկանում Մոկիին
կանգառում թողնել միայնակ, իսկ Մոկին չէր համաձայնվում Դուբիին թողնել
միայնակ։ Քանի՞ րոպե պետք է սպասեն, որպեսզի միաժամանակ նստեն
իրենց տուն տանող ավտոբուսները:
10000000000000

Գրե՛ք 14-անիշ թիվ, որը 6-ի և 8-ի ընդհանուր բազմապատիկն է:

2400000000000

• Որտե՞ղ եք բնակվում
  Ես բնակվում եմ Երևանում,
• Որտե՞ղ  է գտնվում, ո՞ր թաղամասերի հարևանությամբ
  Իմ տունը գտնվում է Դավիթաշեն Ձոր 2-ում, գտնվում է Ձոր 1-ի հարևանությամբ։
• Քանի՞ րոպե է տևում ձեր բնակավայրից մինչև դպրոց ընկած ճանապարհը:
  30 րոպե։
• Ի՞նչ տեսարժան վայրեր, այգիներ,  եկեղեցի, հուշարձաններ կան բնակավայրի հարևանությամբ:
  Մեր բնակավայրի հարևանությամբ կա Սրբոց Նահատակաց եկեղեցի։
• Ի՞նչ գետ է հոսում ձեր բնակավայրով
  Հրազդան գետը։
• Ի՞նչ բնական կամ արհետսական լճակներ կան ձեր հարևանությամբ։
  Չկա
• Ինչպիսի հարևա՞ն եք:
  Բարի
• Ի՞նչ է նշանակում հարևանություն, հարևան:
  դրկից,պատկից,համաբնակիչ
• Ունե՞ք հարևաններ, ովքեր գաղթել են Արևմտյան Հայաստանից, կամ Հայաստանի այլ մարզերից են տեղափոխվել Երևան և հիմա ապրում են ձեր թաղամասում:
  Այո։ Շիրակի մարզից

Սիրելի՛ սովորող, տեղեկություններ հավաքիր երևանյան պուրակների և զբոսայգիների մասին, որոնք կարող են լինել նաև ձեր բնակավայրի մոտակայքում։ Զբոսանք արդեն իսկ ձեր համար բացահայտած պուրակներում կամ զբոսայգիներում։
Տեղեկություն Անգլայի այգու մասին

Անգլիական այգի, Երևանի թատերական այգի կամ Կոմայգի, Երևանում առաջին հասարակական այգին և միակը՝ մինչև 1920 թվականը։ Գտնվում է Գրիգոր Լուսավորչի, Մովսես Խորենացու և Իտալիայի փողոցների միջև։ Հիմնվել է 1850 թվականին, բայց պաշտոնապես բացվել է 1910 թվականի հոկտեմբերի 3-ին։ Այգու տարածքը ի սկզբանե եղել է Երանում գտնվող ստորգետնյա աղբյուրներով հարուստ տարածք։ Գետնի տակից բխող առատ ջուրը ծառերի տակ կուտակվելով լճանում և ճահճային տարածքի էր վերածվում։ 1879 թվականին Երևանի նորանշանակ գլխավոր բժիշկ Լևոն Տիգրանյանն այգու վիճակը մալարիայի համաճարակի հիմնական պատճառը համարելով՝ իշխանության ուշադրությունը հրավիրել է այգու և շրջակա տարածքների բարձիթողի վիճակի, այգին լճացած ջրերից մաքրելու անհրաժեշտության վրա։ Ձևավորումն ու բարեկարգումը տևել է 19-րդ դարի 60-ականներից մինչև Առաջին համաշխարհային պատերազմին նախորդած տարիները։ 1895 թվականի հուլիսի 1-ին 12 տարի ժամկետով կապալով տրվել է Լևոն Բագլնչյանին, ով պարտավորվել է 3 տարում ավարտել այգու վերակառուցումը, սակայն թերացել է։ Այգին ձևավորվել և գեղեցկացել է միայն Իսահակ Մելիք-Աղամալյանի քաղաքագլուխ դառնալուց հետո։ Այգու բարեկարգման աշխատանքները շարունակվել են նաև Հովհաննես Մելիք-Աղամալյանի քաղաքագլուխ եղած տարիներին։ Նրա անմիջական ծախսերով այգու համար ծառեր բերվեցին Ռուսաստանից և Լեհաստանից։ 

1. Գտեք տրված թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը՝
   30 և 50-10
   24 և 240-24
   3 և 19-1
   20 և 28
   4
   41 և 5
   1
   6 և 84
   6
2. Օգտագործելով բաշխական օրնեքը ՝ հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով․
   201·25+201·15+201·60
   201x(25+15+60)=201×100=20100
3. Օգտագործելով բաժանման հատկությունները՝ հաշվե՛ք առավել հարմար եղանակով․(213·28):4
   5964:4=1491
   (28+35):7
   28:7+35:7=4+5=9

Խնդիրներ

1. Երեք ընկերներ միասին  9510 դրամ  ստացան: Եթե առաջինը 410 դրամով պակաս ստանար, երկրորդը՝ 250-ով ավելի, իսկ երրորդը՝ 680-ով պակաս, բոլորը հավասար վարձատրված կլինեին: Որքա՞ն գումար ստացավ առաջին  ընկերը:
9510-(410+680)+250=8670 դրամ
8670:3=2890 դրամ
2890+410=3300 դրամ

2. Հայրը  հինգ որդիներին հավասար քանակությամբ ընկույզ տվեց: Որդիներից 3-ը 5-ական ընկույզ կերան և  նկատեցին, որ իրենց այնքան էր մնացել, որքան մյուս երկուսին: Հայրը քանի՞ ընկույզ էր բաժանել:
75:5=15

3. Այն ամենափոքր քառանիշ թիվը գտե՛ք, որը բոլոր (բացի 1 թվից) միանիշ թվերի բաժանելիս 1  մնացորդ է ստացվում։
8x9x5x7=2520+1=2521
2521:2=126 (1մն)
2521։3=84 (1մն)

4.  523-ին աջից եռանիշ թիվ կցագրեցի, և ստացված թիվն առանց մնացորդի 7-ի, 8-ի, 9-ի բաժանվեց։ Ո՞րն է այդ պայմանին բավարարող ամենափոքր եռանիշ թիվը:
7x8x9=504
523000:504=1038
504×1038=523152
152+504=656
523656

5.  Մի քանի տղաներ ու աղջիկներ թղթի թափոն հավաքեցին: Յուրաքանչյուր տղա 25 կգ    հավաքեց, իսկ յուրաքանչյուր աղջիկ՝ 15 կգ: Ընդամենը 175 կգ հավաքեցին:  Թղթի թափոն հավաքողներից քանի՞սն էին տղա:
15-15,30,45,60,75, 90,105…
25-25,50,75,100,125…
75:15=5
175-75=100
100:25=4
Պատ․՝ 4 տղա

6․Կարենն ունի կարմիր ու կապույտ խաղաքարեր։ Կարմիր խաղաքարերի վրա կենտ թվեր են գրված, իսկ կապույտների վրա՝ զույգ։ Ի՞նչ գույն կունենա այն խաղաքարը, որի վրայի թիվը հավասար է կենտ և զույգ թվերի գումարին։
կարմիր

7. Լուծե´ք ռեբուսը և գրեք տառերին համապատասխանող թվանշանները։

Կ-6,Ի-8,Պ-4, Ա-7, Պ-4

Սանասարն ու Բաղդասարը կապույտ ջրի ակունքում  կառուցում են մի հսկա ամրոց, որը կոչվում է Սասնա տուն: Ամրոցի շուրջը բնակություն է հաստատում շուրջ 40 ընտանիք: Սանասարն ամուսնանում է գեղեցկուհի Դեղձուն Ծամի հետ, ում ազատել էր չար դևի կապանքներից: 

Ունենում են 3 զավակ՝ Մհերը, Ձենով Օհանը և Վերգոն։
Երկար տարիներ Սասնա տան տիրուհին Դեղձուն Ծամն է լինում, ով օժտված էր անասելի գեղեցկությամբ, ուժով ու շատ խելացի կին էր ու լավ մայր: Նա կարողանում է Սանասարի մահվանից հետո երկար ժամանակ կառավարել երկիրը, մինչև որդիները կմեծանան, հետո միայն նրանցից ամենահզորին, հորական գենը ժառանգած՝ Մհերին չափահաս դառնալուց հետո նշանակել Սասնա տան խնամող:  Մհերը իր հորից ժառանգում է հավատարիմ ձիուն՝ Քուռկիկ Ջաջալիին, Թուր Կեծակին,  խաչ պատերազմին (հայկական խորհդրանիշ է խաչի տեսք ունեցող):

«Մեծ Մհեր» ճյուղը պատմում է, որ Սանասարին հաջորդում է որդիներից ամենաքաջը՝ Մհերը։  Նա ժառանգել էր հոր գերմարդկային ուժը, կարող էր արմատախիլ անել ծառերը, ուսերին կրել հսկա ժայռաբեկորներ: Այդ տարիներին Սասունը հարկատու է Մըսրա Մելիքին։ Չափահաս դառնալով՝ Մհերը տիրություն է անում երկրին ու ժողովրդին: Սասունը խնամելու տարիներին քաղաքի մուտք ու ելքի ճանապարհը մի հսկա առյուծ է փակած լինում: Հացի ճանապարհը փակող հսկա առյուծի երախը պատռելով՝ երկու կես է անում, որի համար նրան կոչում են Առյուծաձև Մհեր: Մհերը կառավարել է Սասունը Արաբական տիրապետության շրջանում: Նրա հայրը՝ Սանասարը, կարողացել էր պայքարել և հաղթել Բաղդադի խալիֆին և նրա առաջ  Եգիպտոսի խնդիրն էր։ Մհերի կառավարման առաջին տարիներին Սասունը հարկատու էր Մըսրին։ Նա կարողանում է գնալ և Մըսրա Մելիք (հայր) իշխանի հետ համաձայնության գալով՝ Սասունը դարձնել Եգիպտոսից անկախ երկիր։
Տարիներ են անցնում, մեծանում է Մհերը, գալիս է ամուսնանալու ժամանակը: Ինչպես իր հայրն, այնպես էլ ինքը մենամարտի արդյունքում է փրկում իր սիրելիին, սպիտակ Դևից ազատում է գեղեցկուհի Արմաղանին ու ամուսնանում է նրա հետ:
Հետագա մենամարտերից մեկում հաղթում է Մըսրա Մելիքին և Սասունն ազատում է հարկերից, հիմնում է Մարութա Բարձրիկ Աստվածածինը, Ծովասարը դարձնում է իր որսատեղին, կառուցում է բերդեր ու կամուրջներ։
Տարիներ անց Մըսրում մեռնում է Մելիքը։ Մեծ Մհերը Մըսրա Մելիքի մահվանից հետո նամակ է ստանում նրա կնոջից՝ Իսմիլ խաթունից, որում նա Մհերին խնդրում է այցելել Մըսր: Հարազատները ասում, խորհուրդ են տալիս են Մհերին չգնալ, քանի որ, Իսմիլը խորամանկ է, «մեր դուշմանի(թշնամու) կնիկն է»,  ուզում է Մհերից զավակ ունենալ, մինչդեռ Սասունում մնալու դեպքում գուցե Աստված Մհերին զավակ տա:  Այնուամենայնիվ, նա մեկնում է Մըսր:
Այս ամենը այն պատճառով,  որ Մհերը ուխտադրուժ չէ(պայմանից ետ կագնող, չկատարող). ըստ Մըսրա Մելիքի հետ կապած պայմանի և հնուց եկող սովորույթի՝ նա իրավունք ունի տիրություն անելու Մըսր աշխարհին, այդ թվում՝ նրա կնոջը: Իհարկե այն, որ նա պետք նաև կնության առներ Մելիքի կնոջը, դա Մհերի համար ընդունելի չէր: Իսկ ահա Իսմիլ խաթունի համար շատ կարևոր էր, որ իր ամուսնու ստեղծած, պահած երկիրը անժառանգ չմնա:  Ու նա կարողանում է խաբելով, գինով արբեցնելով Մհերից զավակ ունենալ: Ու անունը դնում է մահացած ամուսնու անունով՝ Մըսրա Մելիք, որ վառ մնա նրա հիշատակը:
Ըստ Իսմիլ խաթունի,  իր նոր ծնված որդին պետք է հայի ճրագը հանգցներ, հայի օջախ փչացներ և Մըսրա ճրագը վառեր, Մըսրա օջախ կանգնեցներ: Մհերը, լսելով, թե ինչ խրատ է տալիս Իսմիլ խաթունը իր զավակին, ուշքի է գալիս ու յոթ տարվա բացակայությունից հետո վերադառնում Սասուն: Միամիտ, ծուռ Մհերը շատ զարմանում է, որ Իսմիլ խաթունը դեռ ձվից դուրս չեկած տղային սովորեցնում է չարություն գործելու, ուրիշի ճրագը հանգցնելու, ամբողջ աշխարհը զավթելու արվեստը:  Մհերը վերադառնում է Սասուն։ Արմաղանը դժվարությամբ ներում է նրան։ Մհերը նորից շենացնում է Սասունը։  Հարկավոր էր ժառանգ ունենալ, որպեսզի Սասնա տունը անժառանգ չմնար, շարունակող լիներ:  Որոշ ժամանակ անց Արմաղանը ունենում է որդի, որին կոչում են Դավիթ։ Երդումը դրժելու համար Մհերին և Արմաղանին Աստված պատժում է և ասում, որ երբ նրանք որդի ունենան, նույն օրը պետք է մահանան և մահանում են հենց այդ դեպքի հետևանքով։
Մհերը և Արմաղանը իրենց որդուն անվանում են Դավիթ: Ով էլ երրորդ ճյուղի շարունակողն է:

Every summer I love having a lot of ice cream. (have)

3   My brother doesn’t like music. He hates going to concerts. (go)

4   I don’t like recording rock music but I like listening to it. (record)

5   I like learning to play musical instruments. (learn)

6   My best friend loves giving her family presents. (give)

7   I hate getting bad marks in my exams. (get)

My brother doesn’t like listening to rock music. He prefers pop.

3   My friends hate listening to rap music, but they love rock.

4   My grandma loves playing classical music. She always listens to it.

5   I really hate playing the saxophone. It’s very difficult.

6   My friend loves playing the drums. It’s her favourite instrument.

7   We don’t like going to the opera. It’s boring.

 I love ……playing…… the electric guitar. It’s a good instrument.

2   We hate going on tour. We prefer recording albums.

3   My parents don’t like listening to hip-hop music but they love jazz.

4   All my class love watching music videos on the internet.

5   My sister has a beautiful voice. She loves singing in a band.

6   I don’t like swimming in the sea. I prefer going to the swimming pool.

7   My family hate going surfing. We prefer playing football on the beach.

in / listening / my / class / rock / likes / Nobody / to / music

      Nobody in my class likes listening to rock music .

3   don’t / teaching / We / music / like

      We don’t like teaching music .

4   making / hates / best / My / friend / videos / music

      My best friend hates making music vidoes .

5   listening / music / you / like / study / to / Do / when / you

      Do you like listening to music when you study?

6   concerts / love / I / really / to / going

      I really love going to concerts .

7   eating / restaurants / My / hates / out / in / family

      My family hates eating out in restaurants .

  I hate read emails on my phone.

      ……I hate reading emails on my phone. ……

2   My favourite music is rock. I love plaing the guitar.

      My favourite music is rock. I love playing the guitar

3   My parents don’t like swim. They prefer running.

     My parents don’t like swimming. They prefer running.

4   My big brother loves driveing our car at the weekends.

      My big brother loves driving our car at the weekends.

5   I hate learn to play new instruments like the drums.

      I hate learning to play new instruments like the drums.

6   I love the electric guitar but I hate listenning to loud music.

         I love the electric guitar but I hate listening to loud music.

7   I like most music but I don’t liking classical music.

      I like most music but I don’t like classical music.

be     do     go     listen     ride     run     sing     watch

Hi Mario,

Let me tell you about what I like and don’t like doing. I love 1……listening…… to all types of music but I hate 2 singing songs and dancing at discos. I don’t like 3 going to concerts but I love listening to music on the radio or internet. My favourite music is classical. I love 4 watching opera on the TV. At the weekends, I hate being 5 indoors. I love going out and 6 doing sports. I normally go to the park. I don’t like 7 running but I like walking and sitting in the sun and sometimes I like 8 riding my bicycle.

What do you like and don’t you like doing?

Love, Paula

I dont like going to the doctors.
I love going to the park.
I hate going to the concert.

Հետևյալ թվերից որո՞նք ունեն ամենաքիչ քանակությամբ բաժանարար.
5, 7, 10, 16, 2050, 10000000։
5,7

417. Որո՞նք են 6-ի ու 8-ի բոլոր ընդհանուր բաժանարարները։ Ո ՞րն է 6-ի և 8-ի
     ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը:
     2,1
418. Գտե՛ք տրված թվերի ընդհանուր բաժանարարները.
     ա) 1 և 980348, 1 բ) 2 և 405,1 գ) 3 և 153 3,1
     դ) 8 և 32, 4,8,2,1 ե) 33 և 44, 1 զ) 15 և 54։ 1
419. Քանի՞ ընդհանուր բաժանարար ունեն 6 և 96 թվերը։
     4
420. Կարինեն մտապահեց թիվ, որը փոխադարձաբար պարզ չէ 7-ի հետ։ Ո ՞ր
     թիվը կարող է լինել Կարինեի մտապահած թվի և 7-ի ամենամեծ ընդհանուր
     բաժանարարը։

14

417. Կարո՞ղ եք գտնել երկու թիվ, որոնց ընդհանուր բաժանարարներից ամենափոքրը լինի 5-ը։
     10
418. Գտե՛ք տրված թվերի ամենամեծ ընդհանուր բաժանարարը.
     ա) 32 և 8, 8 բ) 15 և 30, 15 գ) 12 և 48, 12 դ) 18, 27, 45, 9
     ե) 40 և 50, 10 զ) 24 և 40, 8 է) 28 և 35, 7 ը) 40, 160, 120 40
419. 5ա և 5բ դասարաններում կա 36 աղջիկ և 24 տղա։ Մրցույթի համար նրանցից
     պետք է կազմել հավասար մասնակիցներով այնպիսի խմբեր, որ բոլոր
     խմբերում լինեն միևնույն քանակությամբ աղջիկներ: Ամենաշատը քանի՞
     այդպիսի խումբ կարելի է կազմել։
     Ամենաշատը 12 խմբեր կարելի է կազմել, և այդ խմբերում յուրաքանչյուրում կլինի 3 աղջիկ։
420. Ամենաշատը քանի՞ ծաղկեփունջ կարելի է պատրաստել 30 սպիտակ և 50
     դեղին կակաչներից, եթե բոլոր փնջերում պետք է լինեն հավասար քանակությամբ սպիտակ և հավասար քանակությամբ դեղին կակաչներ։
     10 ծաղկեփունջ։
421. Արդյոք 75 ⋅ 18 արտահայտության արժեքը բաժանվո՞ւմ է 9-ի։

Այո

Քամու բնութագրիչները: Քամու բնութագրիչներից կարևոր են քա­մու ուղղությունը, արագությունը և ուժը: Այս բնութագրիչները մարդու կյանքի և տնտեսական գործունեության համար ունեն կարևոր նշանա­կություն: Անհիշելի ժամանակներից մարդը կարողացել է զանազան մի­ջոցներով, օրինակ՝ ծովի ալիքներով, ծածանվող դրոշակով, ծխնելույզ­ների ծխի շեղման չափով, որոշել քամու ուղղությունը, արագությունը և ուժը:

Օդերևութաբանական կայաններում տեղադրված հողմացույց կոչվող սարքով որոշում են քամու ուղղությունը և ուժը:

Ընդունված է քամին կոչել հորիզոնի այն կողմի անունով, որտեղից փչում է: Օրինակ՝ եթե քամին փչում է հարավից, ապա անվանում են հա­րավային քամի:

Քամու ուղղությունը որոշելու համար օգտվում ենք հողմացույցի շար­ժական սլաքից, որը քամու ազդեցությամբ ազատ պտտվում է: Սլաքը սուր ծայրով միշտ ուղղված է լինում քամու դեմ, այսինքն՝ դեպի հորիզոնի այն կողմը, որտեղից քամին փչում է:

Քամու ուժը կախված է իր արագությունից:  Քամու ուժը չափում են բալերով՝ 0-ից մինչև 12 բալ: Անհողմ եղանա­կին քամու ուժը 0 բալ է, իսկ եթե քամու ուժը 12 բալ է, ապա փոթորիկ է, որի ընթացքում ծառերն արմատախիլ են լինում, պոկվում են շենքերի տանիքները և այլն:

Քամու արագությունը որոշում են հողմաչափ կոչվող սարքով:

Քամու ուժի օգտագործման առա­ջին՝ պարզագույն միջոցը եղել է առագաստը, որի օգնությամբ մարդը հազա­րամյակներ շարունակ օվկիանոսում փո­խադրել է բեռներ ու մարդկանց:

Քամու ուժով են աշխատել նաև հողմաղացները, որտեղ հատուկ պատ­րաստված թիակների օգնությամբ քամին պտտել է քարը և աղացել հացահատիկը:

Քամու ուժի օգտագործման ժամանակակից ձևերից են հողմաէլեկտրակայանները, որոնց միջոցով արտադրում են էլեկտրաէներգիա:

Ժամանակակից հողմաէլեկտրակայաններն աշխատում են քամու ցանկացած ուղղության և ուժգնության պայմաններում:

Երկրագնդի վրա քամու էներգիան համարվում է անսպառ: Ուստի հող­մաէլեկտրակայանների միջոցով էլեկտրաէներգիայի արտադրությունը հա­մաշխարհային էներգետիկայի հեռանկարային ճյուղերից մեկն է:

Բացի այդ՝ հողմաէլեկտրակայանները չեն աղտոտում շրջակա միջավայրը և ավելի էժան ու արագ են կառուցվում:

Այսօր աշխարհի շատ երկրներում կան կառուցված բազմաթիվ հողմաէլեկտրակայաններ: Դրանք լայն տարածում ունեն հատկապես եվրո­պական երկրներում և ԱՄՆ-ում: Հայաստանում նույնպես կառուցվել են հողմաէլեկտրակայաններ:

Հարցեր և առաջադրանքներ

1. Ի՞նչ բնութագրիչներ ունի քամին:
   Քամու բնութագրիչներից կարևոր են քա­մու ուղղությունը, արագությունը և ուժը:
2. Ի՞նչ սարքով և ինչպե՞ս են որոշում քամու ուղղությունը:
   Օդերևութաբանական կայաններում տեղադրված հողմացույց կոչվող սարքով որոշում են քամու ուղղությունը և ուժը:
3. Ինչի՞ց է կախված քամու ուժը, ի՞նչ միավորով են չափում:
   Քամու ուժը կախված է իր արագությունից:  Քամու ուժը չափում են բալերով՝ 0-ից մինչև 12 բալ:
4. Ի՞նչ սարքով են չափում քամու արագությունը, ո՞րն է չափման միավորը:
   Քամու արագությունը չափելու սարքը կոչվում է անեմոմետր: Քամու արագության չափման միավորը մետրի վայրկյան
5. Ի՞նչ նպատակներով է օգտագործվում քամու ուժը:
   Հա­զարամյակներ շարունակ քամու ուժը մարդն օգտագործել է տարբեր նպա­տակներով՝ նավարկել է առագաստանավերով, կառուցել հողմաղացներ:

Արդեն գիտես, որ հայերենում ձայնավորների միջև սովորաբար լսվում է յ հնչյունը, որը կոչվում է ձայնակապ։

Հիշի՛ր

Յ ձայնակապը գրվում է միայն ա և ո ձայնավորներից հետո։

Օրինակ՝ հայելի, հմայիչ, նայել, հոյապակ, երեկոյան, հրամայել, ծառայել, նայել, և ալյն։

Ե, է, ի, ու ձայնավորներից հետո յ ձայնակապը չի գրվում։

Օրինակ՝  միաբանություն, միակ, հիանալի, թիավարել, թիակ, վերարկուով, րոպեից, էություն, լիություն, ձիավոր, լիակատար և այլն։

Կատարի՛ր առաջադրանքները

Լրացրո՛ւ յ  ձայնակապը այն բառերում, որոնց մեջ անհրաժեշտ է։

Հայելի, րոպեից, շոյել, թիակ, էություն, խոյանալ, գոյություն, միասնություն, մնայուն, շրջագայություն, թեաման, հարցնեի, ծառայել, ձիավոր, Հռիփսիմեի, Սերգեի, Միքայել, երեկոյան, ներկայացում, խնայողաբար, մեղեդիով, շղթայել, ծաղրածուի, հյուսիսային, այցելուին, գոլորշիանալ, երևակայել, քրիստոնեական, տիեզերագնաց, նոյեմբեր, ծառուղիով։

Հիշի՛ր, որ ուն վերջածանցով կազմվում են ածականներ, որոնք պահանջում են ինչպիսի՞ հարցը, իսկ յուն վերջածանցով կազմվում են գոյականներ, որոնք պահանջում են ի՞նչ հարցը։

Այժմ լրացրո՛ւ յ ձայնակապը այն բառերում, որոնց մեջ անհրաժեշտ է։

Ճարտատուն խարույկ

Խարույկի ճարճատյուն

Կարկաչյուն գետակ

Գետակի կարկաչյուն

Շառայուն մտրակ

Մտրակի շառաչյուն

Հնչուն ծիծաղ

Ծիծաղի հնչյուններ

Դողդոջուն քայլեր

Քայերի դողդոջյուն

Բաբախուն սիրտ

Սրտի բաբախյուն

Ղողանջուն զանգ

Զանգի ղողանջյուն

Խոխոջուն առու

Առվի խոխոջյուն

Мой отец уехал работать в деревню. Мама сказала:
– Когда запахнет весной, мы тоже поедем.
А я и не знаю, чем пахнет весна. Не запомнил с прошлого года. Вот стало солнышко пригревать, сосульки плачут на крышах. Небо высокое и голубое.
Я говорю:
– Пахнет весной?
– Нет, – отвечает мама. – Весна только ещё улыбнулась. Рано!
Вот уже снег сделался грязный. Воробьи щебечут целыми днями. Я говорю:
– Пахнет весной?
– Нет, – отвечает мама.– Весна ещё только голос подаёт. Рано!
Наконец, растаял в городе почти весь снег, стало тепло. На улице весенние цветы продают. Мама купила букет подснежников. Понюхала их и говорит:
– Вот теперь настоящей весной пахнет. Пора ехать. Я тоже понюхал.
Оказалось, пахнут подснежники совсем не цветами. И не зелёной травой. Обыкновенной землёй пахнет весна.

Задания.

а) Найдите в тексте ответы на вопросы и прочитайте их.
1. Когда мальчик должен был поехать в деревню?
Когда запахло весной.

2. Что сказала мама, когда пригрело солнце и начали таять сосульки?
– Нет, – отвечает мама. – Весна только ещё улыбнулась. Рано!

3. Когда мама сказала, что запахло весной?
Когда уже снега не было и он купил подснежники.
б) А как вы думаете, когда наступает настоящая весна?
Когдо начнут расти цветы.

Составьте словосочетания:
Ветер, небо, цветы, трава, подснежник, погода.
Ветер-быстрый. небо-голубое, цветы-красивые,трава-зеленая, подснежники-белые, погода-хорошая

Составьте и запишите предложения из данных слов.
1. Наступить, весна. 2. Дни, теплее, стать. 3. Весенний, солнце, зиму, прогнать. 4. Снег, на полях, растаять. 5. Из дальних, прилететь, перелётный, стран, птицы. 6. Снять, зимнюю, люди, одежду.
После зимы наступила весна. Весной дни должны стать теплее. Весеннее солнце должно прогнать зиму. Снег на полях быстро растаял. Из дальних стран прилетели перелетные птицы. Люди начали снимать зимнюю одежду.