Դոնալդ Բիսեթ 

«Ցանկությունների ծառը» 

Մի ծառ կանգնած էր այգում: Արևի շողերն ընկնում էին  նրա վրա, քամին թեթև  վազվզում էր ճյուղերի միջով, իսկ տերևները շշնջում էին. «Ցանկություն,ցանկություն, ցանկությու՜ն պահիր»:  

Ծառը սովորական չէր, կախարդական էր: Ով կանգներ ծառի տակ ու ցանկություն պահեր, նրա ցանկությունը կկատարվեր: 

Ծառի կողքին մի տնակ կար: Տնակում մի գիրուկ ծերուկ էր ապրում: Նրա անունը Ուիլիամ Քեդոգան Սմիթ էր: Նա օճառ էր վաճառում  գյուղի խանութում և չէր սիրում փոքրիկ տղաներին ու աղջիկներին: 

Մի օր նա կանգնեց կախարդական ծառի տակ ու ասաց.
_Ուզում եմ, որ  մեր թաղում ապրող բոլոր  աղջիկներն ու տղաները հայտնվեն Լուսնի վրա: 

Հենց  նա այս բառերն ասում է, բոլոր տղաներն ու աղջիկները հայտնվում են Լուսնի վրա: 

Այնտեղ ցուրտ էր ու տխուր,  փոքրիկները սկսում են լաց լինել: Բայց նրանք այնքան հեռու էին, որ մայրիկները չէին կարող լսել նրանց ձայները: 

Հենց որ երեխաները հայտնվում են Լուսնի վրա, ծառի վրայի բոլոր թռչունները էլ չեն երգում: 

Իսկ մի կեռնեխ նայում է պարոն Սմիթին ու ասում.
_Ես ուզում, եմ, որ բոլոր երեխաները նորից վերադառնան: 

Պարոն Քեդոգան Սմիթն ասում է. 

_Ուզում եմ, որ Լուսնի վրա հայտնվեն: Իսկ կեռնեխը` «Ուզում եմ, որ վերադառնան»: 

Երեխաները գնալով ավելի ու ավելի են շփոթվում, չեն հասկանում, թե որտեղ են` Երկրի՞, թե՞ Լուսնի վրա: 

Պարոն Սմիթը ոտքը խփեց գետնին ու ասաց. «Ուզում եմ… », բայց չհասցրեց շարունակել, որովհետև կեռնեխը շատ արագ ասաց. «Ուզում եմ, որ պարոն Սմիթը բարի դառնա»: 

Եվ պարոն Սմիթը, ով հենց նոր պատրաստվում էր ասել. «Ուզում եմ, որ բոլոր երեխաները հայտնվեն Լուսնի վրա», հանկարծ միտքը փոխեց, քորեց գլուխն ու ասաց.
_Ուզում եմ, որ բոլոր երեխաները կեսօրին գան ինձ հյուր` թեյ խմելու, մենք թխվածք կուտենք ու նարնջի հյութ ու լիմոնադ կխմենք: Իսկ ես այլևս օճառ չեմ վաճառի, փոխարենը հրուշակեղենի խանութ կբացեմ,  թող բոլորն ինձ  Ուիլիամ Քեդոգան Սմիթի  փոխարեն պարզապես Բիլ Սմիթ ասեն: Հեյ-հո՜, հեյ-հո՜: 

Նա երեք անգամ գլուխկոնծի տվեց, իսկ ծառի վրայի թռչունները նորից սկսեցին երգել: 

Արևը շողում էր, քամին կամացուկ վազվզում էր ծառի ճյուղերի մեջ, իսկ տերևները շշնջում էին. «Ցանկություն,ցանկություն, ցանկությու՜ն պահիր»: 

Առաջադրանքներ 

  1. Դուրս գրի՛ր անծանոթ բառերը և բացատրի՛ր: 
  2. Մանուշակագույնով ընդգծված բառերի հականիշները գրի՛ր: Կարդա՛ և տե՛ս, թե ինչպես փոխվեց միտքը:  
    սովորական-անսովոր
    գիրուկ-նիհար
    էր ապրում-չէր ապրում
    չէր սիրում- սիրում էր
    կանգնեց-նստեց
    ցուրտ-տաք
    տխուր-ուրախ
    վերադառնան-հեռանալ
    Տեկստի մեջ փովեց իմաստը։
  3. Դուրս գրի՛ր քեզ ամենից դուր եկած բառակապակցությունները:
    կախարդական ծառ։
  4. Կարմիրով ընդգծի՛ր բարդ բառերը: 
    կեսօր
    գլոխկոնձի
  5. Կապույտով ընդգծված նախադասության ենթական ու ստորոգյալը առանձնացրո՛ւ: 
    Մի ծառ կանգնած էր այգում։
    Ծառը կանգնած էր։
  6. Կանաչով ընդգծված նախադասությունը ընդարձակի՛ր: 
    Անտառի գեղեցիկ ծառի կողքին մի մեծ տնակ կար։
  7. Նկարի՛ր հրաշք ծառը ու նկարդ պատճենիր այս էջում: 
  8. Եթե դու հայտնվեիր հրաշք ծառի տակ, ի՞նչ ցանկություն կպահեիր: Ձևակերպի՛ր ու գրի՛ր միտքդ: 
    Ես կպահեի այսպիսի ցանկություներ՝ թող երկրում խաղաղ լինի, ծառերից կոնֆետներ թափեր և միշտ ձյուն գար։

Մաշտոցի մատենադարան

Մատենադարան, հին ձեռագրերի և փաստաթղթերի պահպանման և ուսումնասիրման կենտրոն, ձեռագրերի պահպանման աշխարհի ամենահարուստ կենտրոններից մեկը։ Ունի ձեռագրերի և միջնադարյան գրքերի աշխարհի ամենախոշոր հավաքածուներից մեկը։ Այստեղ պահպանվում են շուրջ 23000 ձեռագիր, հմայիլներ, պատառիկներ և 300 000 արխիվային փաստաթուղթ։ Ամեն տարի Մատենադարանն ունենում է շուրջ 50000 այցելու։

Որդան Կարմիր

Որդան կարմիրը եղել է մի որթ։ Նրանից հնարավոր էր ստանալ շատ գեղեցիկ գույն։ Նա պահվում է մատենադարանում։ Նրանից ստանում են ՝ դեղաբույսեր, ներկ, նկարազարդում են գորգեր և նկարազարդում են գրքեր։ Երբ նայում ես այս գրգերի նկարազդմանը քեզ թվում է, որ դրանք նկարազարդել են մեկ տարի առաջ ոչ թե դարեր առաջ։

Գրիգոր Լուսավորիչը, Մովսես Խորենացին և Մեսրոպ Մաշտոցը

Հայոց պատմության մեջ հայերի համար շատ հայտնի են այս անուները՝ Գրիգոր Լուսավորիչ, Մեսրոպ Մաշտոց և Մովսես Խորենացի։ Գրիգոր Լուսավորիչը քրիստոնեությունը դարձրել է պետական կրոն, Մեսրոպ Մաշտոցը գրել է հայոց այբուբենը, իսկ Մովսես Խորենացին գրառել է հայոց պատմությունը։


Գրիգոր Լուսավորիչ
Երբ Տրդատ 3-րդ թագավորը վերադարձել է Հայաստան, հայերը հավատում էին բազմաթիվ աստվածների։
Այդ ժամանակ դժվար էր ընդունել նոր բան։ Այդ նոր բաներից մեկը քրիստոնեությունն էր։ Երբ եկավ Գրիգոր Լուսավորիչը, նա հավատում էր մեկ աստվածի և նա քրիստյոնա էր։ Արարողության ժամանակ նա ոչինչ չզոհաբերեց, և Տրդատ 3-րդ թագավորը Գրիգոր Լուսավորիչին տարավ բանտ։
Այնտեղ Գրիգոր Լուսավորիչը անցկացրեց 13 տարի և Տրտադը շատ չար բաներ արեց և նա հիվանդացավ։
Նրա քույրը երազներում տեսնում էր, որ Տրդատին կարող էր բուժել միայն Գրիգոր Լուսավորիչը։
Նա համոզեց Տրդատին, որ բաց թողի Գրիգոր Լուսավորիչին և Տրդատն էլ բաց թողեց նրան։
Գրիգոր Լուսավորիչը բուժեց Տրդատին։ Նա Տրդատին կնքեց։ Տրդատը հայտարարեց քրիստոնեությունը Հայաստանում։ Տրդատը և Գրիգոր Լուսավորիչը քանդեցին Հայաստանի բոլոր տաճարները։


Մեսրոպ Մաշտոց
Մեսրոպ Մաշտոցը ծնվել է 361 թթ․ ին Տարոն գավառի Հացեկաց գյուղում։ Նա տիրապետում էր այս լեզուներին պարսկերեն, ասորերեն, հունարեն, վրացերեն։ Գրքերն եղել էին ասորերեն և հունարեն, ծեսսերը և ժամեգրությունները ևս եղել են այդ լեզուներով։ Մարդիկ ոչինչ չէին հասկանում։ Մեսրոպ Մաշտոցը ստեղծեց հայոց այբուբենը։ Նրա առաջին հայերեն թարգմանած գիրգը աստվածաշունչն էր։ Նրա առաջին թարգմանած նախադասությունը սա է՝ Ճանաչել զիմաստություն և զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ, որը նշանակում է ճանաչել իմաստությունը և խրատը իմանալ հանճարի գործերը։ Մեսրոպ Մաշտոցին նաև անվանում են առաջին ուսուցիչ։
Նրա ամենահայտնի աշակերտներից մեկը Կորյունն է։ Մատենադարնի առջև Մեսրոպ Մաշտոցի առձանի կոխքին Կորյուննի առձանն է։


Մովսես Խարենացի
Մովսես Խորենացին ծնվել Խորեն գյուղում 5-րդ դարի սկզբերում 410-415 թթ։ Հավանաբար նրա անունը առաջացել է այդտեղից Խորենացի։ Նա Մեսրոպ Մսշտոցի լավագույն աշակերտներից մեկն է։ Նա սվորել է Եգիպտոսում։ Այնտեղ կրթությունը, շատ զարգացած էր։

Մովսես Խորենացին է գրել <<Հայոց պատմություն>> գիրքը։ Դրա մեջ հին ժամանակվա հայերի և մինջև իր ապրած օրեր հայերի պատմությունն է։ Նա շրջել է գյուղերով քաղաքներով, որ գրառի հայոց պատմությունը։



Русский язык

Белая шубка

В ту зиму снег долго не выпадал. Реки и озёра давно льдом покрылись, а снега всё нет и нет. Зимний лес без снега казался хмурым, унылым. Все листья с деревьев давно опали, перелётные птицы улетели на юг. Шёл я как-то с ребятами по лесу, возвращались мы из соседней деревни. Вышли на лесную поляну. Вдруг видим – посреди поляны над большим
кустом вороны кружат. Каркают, летают вокруг него, то вверх взлетят, то на землю сядут. Наверное, думаю, они там какую-то еду себе нашли. Стали ближе подходить. Заметили нас вороны – одни в сторону отлетели, по деревьям расселись, а другие и улетать не хотят, так над головой и кружат. Подошли мы к кусту, смотрим – что-то под ним белеет, а что – сквозь частые ветки и не разберём. Раздвинул я ветки, гляжу – заяц, белый-белый как снег. Забился под самый куст, прижался к земле, лежит не шевельнётся. Кругом всё серое – и земля и опавшие листья, а заяц среди них так и белеет. Вот почему он воронам на глаза попался – оделся в белую шубку, а снега-то нет, значит, и спрятаться ему, белому, негде. Дай-ка попробуем его живьём поймать! Просунул я руку под ветки, тихонько, осторожно, да сразу цап его за уши – и вытащил из-под куста!
Бьётся заяц в руках, вырваться хочет. Только смотрим – одна ножка у него как-то странно болтается. Тронули её, а она переломана! Значит, сильно его вороны потрепали. Не приди мы вовремя, пожалуй, и совсем бы забили. Принёс я зайца домой. Папа достал из аптечки бинт, вату, забинтовал зайцу сломанную ножку и посадил в ящик. Мама положила туда сена, моркови, мисочку с водой поставила. Так у нас зайка и остался жить. Целый месяц прожил. Ножка у него совсем срослась, он даже из ящика выскакивать
начал и меня вовсе не боялся. Выскочит, побегает по комнате, а как зайдёт ко мне кто-нибудь из ребят, под кровать спрячется. Пока заяц у нас дома жил, и снег выпал, белый, пушистый, как зайкина шубка. В нём зайцу легко прятаться. В снегу его не заметишь.
– Ну, теперь можно его и обратно в лес выпустить, – сказал нам однажды
папа.
Так мы и сделали – отнесли зайца в ближайший лесок, попрощались с
ним и выпустили на волю. Утро было тихое, накануне ночью насыпало много снегу. Лес сделался белый, мохнатый. В один миг наш зайка в заснеженных кустах исчез.
Вот когда ему белая шубка пригодилась!

1.Найдите в тексте и прочитайте ответы на вопросы.
1. Почему лес казался хмурым? 2. Каким был зимний лес? 3. Как вели себя вороны? 4. Кого увидели под кустом ребята? 5. Почему зайцу трудно было спрятаться? 6. Что случилось с зайцем? 7. Как лечили сломанную ножку зайцу? 8. Когда решили выпустить на волю зайца? 9. Как зайцу пригодилась белая шубка?

2. Подберите соответствующие слова к данным.

Screenshot_2

Большой, зеленый
Сильный, холодный
зеленый, густои
пушистый, маленький
белый, свежий
раненая, худая
большая, зеленая,
красивая, красная,

большая, маленькая
длинная, чистая
свежее, раннее
большое, голубое
чистое, синее

перелетные, дикие
агрессивные, черные
желтые, зеленые

маленькие, красивые


3.Напишите слова с противоположным значением.
Лето, день, жара, согреться, холодный, белый, исчезнуть, белеть, улететь.
Лето-зима, день-ночь, жара-холод, согреться-замерзнуть, холодный-горячий, белый-черный,

исчезнуть-появиться, белеть-чернеть, улететь-прилететь.

4.Вставьте пропущенные буквы.
1. На деревьях лежал пушистый снег . 2. Снег укрыл поля и леса. 3. Медведь спит в берлоге сладким сном. 4. Звери в норах спасаются от морозов. 5. Растениям зимой необходим снежный покров.

5.Составьте из данных слов предложения и запишите их.
1. землю, Всю, белый, пушистый, укрыл, снег 2. деревьях, снег, На, лежит 3. животных, Снег, от, холода, спасает 4. снежный, покров, Растениям, зимой, необходим 5. день, 21 декабря, семь, продолжается, часов.
Всю землю укрыл белый пушистый снег․ На деревьях лежит снег․ Снег спасает животных от холода․ Растениям зимой необходим снежный покров. 21 декабря день продолжается семь часов.

Домашнее задание «Белая шубка» читать , рассказывать

Մեզ սնող հողը

Երկրի ցամաքային տարածությունները ծածկված են փխրուն շերտով, որն անվանում են հող: Հող չկա միայն ցամաքի սառցածածկ տարածքների և ժայռերի վրա:

Հողը Երկրի վրա գոյանում է շատ դանդաղ, հազարավոր ու միլիո­նավոր տարիների ընթացքում: Իսկ ինչպե՞ս է դա տեղի ունենում:

Ցամաքը կազմող ապարները Արեգակի ճառագայթների, քամու, անձրևի, ձյան ազդեցությունից տաքանալով ու սառչելով, քայքայվում են. ապարների խոշոր կտորները վերածվում են մանր կտորների, իսկ մանրերը` կավի և ավազի: Սակայն դա դեռևս հող չէ: Որպեսզի այն դառ­նա հող, անհրաժեշտ է, որ այդ քայքայված նյութերին ավելանա հումուս: Իսկ հումուսն առաջանում է մահացած բույսերի ու կենդանիների մնա­ցորդներից:

Քայքայված ապարի ու հումուսի միախառնումից գոյանում է հողը: Բույսերի սերմերը, ընկնելով հողի մեջ, ծլում են, աճում, և մարդը բերք ու բարիք է ստանում: Իսկ լերկ քարի մակերեսին սերմը չի կարող ծլել:Հողի ամենակարևոր հատկությունն այն է, որ այնտեղ աճում են բույսերը:

Հողում միշտ կան նաև շատ մանր օրգանիզմներ, որոնց անվանում են մանրէներ: Հենց դրանց միջոցով են քայքայվում բույսերի և կենդանի­ների մնացորդները և վերածվում հումուսի: Հողում ապրում են նաև որդեր, միջատներ, խլուրդներ և մկներ։ Հողի մեջ մեջ միշտ ջուր և օդ կա։ Բույսերի աճի համար դա շատ կարևոր է։
Հողի կազմից կախված են նրա փխրունությունը և ջուրը պահելու հատկությունը: Օրինակ, եթե ավազը հողի մեջ շատ է, ապա այդպիսի հողում ջուրը արագ ներծծվում է և հեռանում գետնի խորքերը: Եթե հողում կավն է շատ, ապա այնտեղ ջուրը դանդաղ է ներծծվում, այդ պատճառով կավով հարուստ հողերը շատ ջուր են պարունակում:
Շատ հումուս պարունակող հողերը փուխր են լինում և կարողանում են իրենց մեջ ջուր և օդ պահել:
Հողի բաղադրությունից կախված է նաև նրա գույնը: Լինում են տարբեր գույնի հողեր: Որքան հողում հումուսը շատ է, այնքան դրա գույնը մուգ է: Ամենից շատ հումուս պարունակում են սևահողերը: Մարդիկ վաղուց իրենց կարիքները բավարարելու համար մշակում են հողը: Իսկ ի՞նչ է նշանակում դա:

Հողը մշակել նշանակում է ճիշտ ժամանակին վարել, փխրեցնել, ջրել, մանրացնել կոշտերը, անհրաժեշտության դեպքում` պա­րարտացնել, մշակաբույսերի սերմեր ցանել և բերք ստանալ:

Մշակելով հողը` մարդիկ պետք է հոգ տանեն նաև դրա պահպանու­թյան մասին, հողը վարել ճիշտ ժամանակին, պարարտացնել, աճեցնել խիտ արմատներ ունեցող բույսեր, դաշտերի շուրջը ստեղծել անտառաշերտեր:

Հարցեր և առաջադրանքներ`

1. Ի՞նչ է հումուսը։
Հումուսը մահացած կենդանիների մնացած պաշարն է։

2. Ի՞նչ է հողը և ի՞ նչ նշանակություն ունի մարդու համար։
Հողը մի շատ փխրուն բան է։ նա շատ մեծ նշանակություն ունի մարդու համար։

3.Որոնք են համարվում ամենալավ հողերը։
Որոնց մեջ շատ հումուս կա։

Ի՞նչ է մանրէն և ինչ նշանակություն ունի։

Մանրեն շատ մանր օրգանիզմ է։ Հենց դրանց միջոցով են քայքայվում բույսերի և կենդանի­ների մնացորդները և վերածվում հումուսի:

ԱՎՍՏՐԱԼԻԱ

Australia-climate-map_MJC01(hy)

Ավստրալիան միակ մայրցամաքն է, որի ողջ տարածքը պատկանում է մեկ պետության։ Այստեղ են բնակվում պարկավորները՝ կաթնասունները, որոնք իրենց ձագուկներին պահում են փորի վրայի պարկում։ Թռչուններից ամենամեծը էմու ջայլամն է, ամենագեղեցիկը՝ դրախտահավը։ Ավստրալիայի արևելյան ափի երկայնքով ձգվող Մեծ արգելախութն աշխարհի ամենամեծ կորալյան խութն է։

Այս տարածաշրջանը ներառում է Ավստիալիան, Նոր Զելանդիան, Պապուա Նոր Գվինեան և հազարավոր կղզիներ, որոնք ձգվում են Խաղաղ օվկիանոսում: Սա աշխարհի ամենանոսր բնակեցված շրջաններից է: Որոշ երկրներ կազմված են հարյուրավոր կղզիներից:

 Զարմանալի փաստեր

Ամբողջ տարածքը պատկանում է 1 պետության:

Մեծ արգելախութը աշխարհի ամենամեծ կորալյան խութն է:

Ուլուրուն ամենամեծ մերկ ժայռաբեկորն է:

Պապուա Նոր Գվինեայում ապրում են 700 ցեղեր:

Բնիկներն Ավստրալիա են եկել 40.000 տարի առաջ:

ԵՎՐԱՍԻԱ

imagesCAPNL0PT

եվարսիա

Ամենամեծ մայրցամաքը Եվրասիան է, որի մեջ մտնում են Եվրոպա և Ասիա աշխարհամասերը:
Մակերեսը 52.990 մլն կմ² է, որը կազմում է ընդհանուր ցամաքի 36%:
Բնակչությունը՝ 4.8 միլիարդից ավել է, որը կազմում է ընդհանուր բնակչության ¾ մասը:

Մայրցամաքը գտնվում է Հյուսիսային կիսագնդում, ընդ որում Եվրասիայի կղզիների մի մասը գտնվում է Հարավային կիսագնդում:

Իր մեջ է ներառում երկու աշխարհամաս. Եվրոպա և Ասիա: Բնության առումով Եվրոպայի և Ասիայի մեջ կտրուկ սահման գոյություն չունի:

Այս միակ մայրցամաքն է, որը ողողվում է չորս օվկիանոսներով. հարավում`   Հնդկական օվկիանոսով, հյուսիսում՝ Սառուցյալ օվկիանոսով, արևմուտքում`   Ատլանտյան օվկիանոսով և արևելքում՝ Խաղաղ օվկիանոսով:

Եվրասիան ձգվում է արևմուտքից արևելք 16 հազ. կմ, հյուսիսից հարավ `   8 հազ. կմ, մակերեսն է՝ 53.4 մլն. կմ: Դա մոլորակի ամբողջ ցամաքի 1/3 մասից ավելին է կազմում: Եվրասիայի կղզիների մակերեսը մոտ 2.75 մլն. կմ է:

Եվրասիայում է գտնվում՝

  • Երկրագնդի ամենաբարձր լեռը`   Ջոմոլունգման(Էվերեստ)8848մ
  • ամենախոշոր լիճը`   Կասպից ծովը և ամենախորը`   Բայկալը,
  • մակերեսով ամենամեծ լեռնային համակարգը`   Տիբեթը,
  • ամենամեծ թերակղզին`   Արաբական,
  • ամենամեծ աշխարհագրական շրջանը`   Սիբիրը,
  • ցամաքի ամենացածր կետը`   Մեռյալ ծովի խորշը:
    Եվրասիայում ներկայացված են բոլոր կլիմայական գոտիներն ու կլիմայական զոնաները:

Սոխի բջիջները

Մենք անցած դասին մանրադիտակով նայել ենք սոխի բջիջները։ Սկզբում ես տեսա մի հատ մեծ սպիտակ կետ և շատ սև կետեր, իսկ սոխը ներկելուց հետո ես տեսա, որ գույննել մանրադիտակով փոխվեց և արդեն գույն շատ սիրուն էր մանրադիտակով։

Տեխնոլոգիա խոհանոց

Այս դասին մենք պատրաստել ենք ջեռոցում կարտոֆիլ և գազար։ Այդ դրա համար մեզ պետք է եղել կարտաֆիլ, սև պղպեղ, գազար, կարմիր պղպեղ, խոշոր աղ, օրեգոնո։ Սկզբում մենք քերիչով քերել ենք, կլպել ենք կարտոֆիլը, հետո մենք կտրատել ենք այդ կարտոֆիլը և կցել ենք թասի մեջ։ հետո նույն արել ենք գազարի հետ, հետո վրան լցրել ենք համեմունքները և դրել ենք ջեռոց։